Opinie: Moeilijke keuzes in Borne

Iedere gemeente in Twente heeft vergelijkbare problemen.

Net als in de tweede kamer zijn er ook in iedere gemeente in september “algemene beschouwingen”. Het is een moment waarbij alle politieke partijen een verhaal houden over hoe het er mee staat in Borne. Meestal is zo’n debat een lange voorleeswedstrijd met verlanglijstjes van de oppositie en schouderklopjes van de collegepartijen, waarbij iedereen zijn eigen accenten zet. Maar tussen de regels door kan een toehoorder een goed idee krijgen wat er aan komt. En het was dit keer een interessant geheel met een dramatisch hoogtepunt.

Centrale problemen zijn geld en duidelijkheid. De inkomsten vallen tegen en de uitgaven zijn groter dan verwacht. Er wordt een greep in de reserves gedaan. Dat kan niet eindeloos.

De problemen zijn niet uniek voor Borne. De kosten van de jeugdzorg en het bijpassend sociale beleid vallen overal tegen. Het rijk heeft deze taken naar de gemeenten gedelegeerd zonder daar voldoende budgetten en menskracht bij te doen. Jaar na jaar blijven de tegenvallers komen en klopt de informatie niet.

Borne was na tien jaar van bezuinigen en het aanhalen van de broekriem eindelijk toe aan het maken van nieuwe, mooie plannen, onder meer vastgelegd in “MijnBorne 2030”
En net nu die plannen vorm krijgen komen we in een nieuwe economische dip terecht. De partijen waren het erover eens dat ze nog eens goed over de plannen na willen denken. Dat betekent dat ze pijnlijke keuzes zullen moeten maken. Maar het betekent ook dat ze dat nú nog niet gaan doen. Eerst worden de plannen nog een keer goed doorgerekend.

Neem de huisvesting van de gemeente zelf. De alternatieven voor een huisvesting naast de bijenkorf worden goed bekeken voor er een definitief besluit wordt genomen. In deze tijden ligt een investering van vele miljoenen zwaar op de maag.

Blijven we in Borne investeren? Gaan de belastingen omhoog? Houden we het vol niet te bezuinigen op het sociaal domein? Alles tegelijk kan niet meer. Uiteindelijk moet er in november een sluitende begroting liggen en dat dwingt de partijen tot een keuze. Als je bijvoorbeeld het sociaal beleid wilt handhaven maar de belastingen niet omhoog wil doen zal het geld dus ergens anders vandaan moeten komen.

Daarbij is nog veel onduidelijk. Veel belangrijke informatie komt pas beschikbaar ná de begrotingsbehandeling en dat maakt het maken van een goede keuze niet gemakkelijker.

Is de tegenvaller in het sociaal domein onvermijdelijk of een teken dat de betroffen wethouder de zaak niet goed in de hand heeft? Wordt er onvoldoende informatie ter beschikking gesteld? De collegepartijen blijven achter hun wethouder staan maar bijna de hele oppositie voelt zich verkeerd voorgelicht en niet op de goede manier betrokken. Het indienen van een motie van wantrouwen is het gebruik van een erg zwaar middel. Dat bijna de hele oppositie dit steunt is een teken van onvrede en groeiende irritatie.

Dan ligt de conclusie voor de hand dat de positie van wethouder Martin Velten onder druk staat en de verkiezingscampagne van 2022 nu al is begonnen.

Er spelen twee dingen op de achtergrond: ingrijpen van de provincie en samengaan met een andere gemeente. Provinciaal toezicht is iets wat niemand wil, want de provincie zal alle plannen stoppen, het sociaal beleid minimaliseren en de belastingen omhoog doen.

En samengaan met een andere gemeente? Waarom zou die andere gemeenten dat willen? Iedere gemeente in Twente heeft vergelijkbare problemen.

Lukas Schoonhoven

Lukas Schoonhoven was ondermeer actief als docent en wethouder van de gemeente Hengelo, tegenwoordig is hij ondermeer adviseur op het gebied van bestuur en beleid en fervent beoefenaar van rollenspellen.